New! Bài Dịch của Passion for Excellence.

Đây là một bài viết mà tôi đã đọc khá lâu và có rất nhiều điều suy nghĩ. Hiện tại đã có bản tiếng Việt. Bản gốc tiếng Anh ở bên dưới.

CACC thân mến,

Có một điều đã khiến tôi trăn trở gần 10 năm nay , và bây giờ tôi thấy cần phải chia sẻ với tất cả các bạn.

Thường là, khi chúng ta nhìn ra một điểm yếu của quốc gia hay của hệ thống (phương pháp) lãnh đạo đất nước, ta sẽ được nghe những lời bào chữa như thế này:

“ Chúng ta vẫn còn làm tốt hơn rất nhiều nước ở Châu Phi”

hay:

“ Có rất nhiều nước đang phát triển khác không làm được như chúng ta đã làm”

hoặc:

“ Nước chúng ta còn quá nghèo”

Đó chính là cái mà tôi gọi là “tâm lý của kẻ thua cuộc” ( Comment của người dịch: “hay là chưa đánh đã chùn chân nhỉ ” )

Hãy thử tưởng tượng một người giáo viên nói với học sinh của mình: “ Em có thể làm tốt hơn mà, hãy cố gắng nữa lên!”, còn người học trò kia lại trả lời cô rằng: “ Thưa cô, gia đình em còn nghèo, có nhiều bạn học sinh nghèo khác còn không cố gằng được như em đã làm”

Tại sao lại phải so sánh mình với những kẻ thua cuộc, những người kém cỏi hơn?Thay vào đó ,sao không so sánh ta với những người giỏi nhất, tốt nhất? Thay vì so sánh nước chúng ta với những nước đang phát triển khác, những nước nghèo khác, tại sao ta không tuyên bố: Ta muốn vượt lên cả những nước như Pháp và Mỹ trong lĩnh vực kinh tế hay kỹ thuật ?

• Anh có điên không vậy? Đó là hai trong số những quốc gia tiên tiến nhất trên thế giới. Anh suy nghĩ thật viển vông, nằm mơ giữa ban ngày.

• Người anh em, nếu tôi nhớ không lầm, chúng ta đã đánh bại hai cường quốc này trong cuộc chiến tranh Đông Dương, vậy ta cũng có thể đánh bại họ trong lĩnh vực kinh tế và kỹ thuật.

Giả sử 70 năm trước đây Bác Hồ cũng đã nói với toàn thể dân tộc Việt Nam : “ Pháp là một trong những nước hiện đại nhất trên thế giới, chúng ta không thể chống lại súng trường và đại bác của họ . Chúng ta không thể đấu tranh, chứ đừng nói đến hạ gục họ.” Nếu Bác đã từng nói vậy, chúng ta liệu sẽ như thế nào?

Thật không may, sau khi đã chiến thắng quân Pháp và quân Mỹ trong hai cuộc chiến tranh, những thế hệ người Việt Nam kế tiếp lại tỏ ra không có ý chí, nghị lực và đam mê đạt được những mục đích cao hơn.

Một vài năm trước khi về Việt Nam, tôi được một vài người bạn làm trong Bộ Ngoại giao đón tại sân bay. Tôi đã rất không vui khi thấy những nhân viên thuế quan hỏi xin tiền Việt kiều về nước. Tôi nói : “ Anh thấy chứ? Những người này đang hỏi xin tiền một cách trắng trợn” Và một người bạn tôi đã trả lời: “ Ôi dào, các anh có nhiều tiền như vậy, các anh có thể chia bớt cho những người khó khăn hơn ở đây.

Tôi không đáp lại vì thực sự cảm thấy thất vọng cho câu trả lời đó. Tâm lý kẻ thua cuộc là ở đó, là ở sự cam chịu đứng ở đẳng cấp thứ ba và cho nó là một điều tất nhiên. Anh bạn – người trả lời tôi trên đây – sau cũng đã trở thành đại sứ Việt Nam tại một vài quốc gia, vì thế tôi đâu thể nói nhận thức cuả anh là kém. Bạn có tưởng tượng được có bao nhiêu người Việt Nam mang tâm lý như vậy không? Nếu con số đó là lớn, liệu VN sẽ đi về đâu?

Thế hệ chúng ta nên cảm thấy xấu hổ với những thế hệ đi trước. Ông cha chúng ta đâu có nói: “Người Pháp và người Mỹ quá hùng mạnh, chúng ta không thể thắng họ.” Họ chỉ có một tâm niệm duy nhất : thắng hay là chết. Đó là khát vọng chiến thắng, là việc không chấp nhận đứng ở vị trí thứ hai, bởi đối với họ, đứng thứ hai cũng đồng nghĩa với chết.

Nếu muốn vượt lên, ta cũng phải học cách suy nghĩ như một người chiến thắng.

Hãy nghĩ: chúng ta sẽ đánh bại kẻ mạnh nhất, chúng ta muốn đứng đầu, và chúng ta sẽ làm theo cách riêng của mình để vươn tới thành công. Tâm lý chiến thắng đó sẽ buộc chúng ta không chấp nhận những điều tầm thường, những phẩm chất kém, không chấp nhận gì ngoài những nỗ lực lớn nhất, những người biết làm việc và suy nghĩ tích cực nhất.

Một số người có thể nói: “ Đấu tranh vì sự sống khác với đấu tranh để được giàu có và no đủ hơn. Ở VN, giàu có chưa bao giờ là vấn đề quá lớn. Thậm chí trong xã hội cũ, việc trở thành một ông giáo nghèo lại hay nhất.”. Vậy thì tôi sẽ trả lời:

• Thứ nhất, khi chúng ta đứng lên chống lại đế quốc Pháp và Mỹ, chúng ta không đấu tranh vì sự sống còn.. Người VN vẫn sống dưới ách đô hộ thực dân, nhưng đó chẳng phải là cuộc sống tử tế và vinh quang. Chúng ta đấu tranh vì danh dự, vì thể diện của chính chúng ta.

• Thứ hai, đấu tranh để giàu có và sung túc hơn, để chống lại cái nghèo cũng là đấu tranh cho danh dự, vì cả thế giới này quan tâm đến mức sống của những nước đang phát triển.

• Thứ ba,nói truyền thống dân tộc ta đề cao người nghèo là hoàn toàn sai lầm. Hay nói đúng hơn, là ….(không dịch được) Về một khía cạnh nào đó,sự giàu có là mong muốn của từng cá nhân và không ảnh hưởng nhiều tới chúng ta. Nhưng xét cả một quốc gia, nghèo cũng là cái tội. Có giàu thì mới mạnh, mới không bị lệ thuộc. Nếu suốt một nghìn năm trước đây , Việt Nam là một dân tộc giàu mạnh, chúng ta đâu có bị tấn công bởi người Trung Quốc, người Mông Cổ, Pháp, Nhật Bản và Hoa Kỳ, và sẽ không mất đến một nghìn năm chỉ để giành được độc lập. Nghèo là cái cớ để cho thấy ta yếu và tạo cơ hội cho những nước khác tấn công, xâm lược, đè nén dân ta, và để cho những kẻ giàu nhìn ta bằng con mắt soi mói.Bạn có thể thấy điều này rõ như ban ngày tại nhiều quốc gia khác trên Thế giới.

Cái nghèo là kẻ thù quốc gia và cần phải bị xóa bỏ. Dù quan niệm mỗi người về cái mạnh là khác nhau, chúng ta có một mục đích chung là làm cho Tổ quốc giàu mạnh hơn.

Chúng ta cần đòi hỏi cao hơn ở chính bản thân chúng ta, ở những người xung quanh, ở chính phủ và những người lãnh đạo. Nhìn vào những cường quốc trên thế giới như Anh, Nhật, Úc và học từ họ để vượt qua chính những quốc gia này ( và họ sẽ vui mừng khi nghe điều đó, bởi mỗi giáo viên tốt đều mong có ngày học sinh của mình vượt qua chính họ). Loại bỏ suy nghĩ rằng chúng ta là một nước nghèo và tâm lí dễ bằng lòng với những gì đang có. Sẽ không bao giờ là đủ cho đến khi chúng ta vượt lên cả những nước mạnh nhất trên thế giới.

Hãy tin tưởng vào chính mình, và chúng ta sẽ làm được. Đừng chấp nhận những gì tầm thường, đừng chấp nhận đứng sau, hãy muốn là số 1. Hãy đòi hỏi những gì cao nhất ở bản thân . Chúng ta có cả một quá khứ để tự hảo, vậy hãy thực hiện những gì người đời cho là không thể.

—– Người dịch bài viết này là một học sinh cấp 3, và chính người dịch cũng gửi cho tôi những ý kiến riêng của mình, được trình bày khá rõ ràng, tôi xin trích lại tại đây để mọi người cùng suy nghĩ:

“Anh không nêu ý kiến cá nhân về bài viết này trên trang web nên em không rõ ,nhưng theo suy nghĩ của em, bài viết này có cả mặt tích cực lẫn mặt trái.“

Không phủ nhận người viết bài này là một Việt kiều có tấm lòng với đất nước, và mong muốn đất nước đi lên. Tuy nhiên theo em nghĩ, bài này đã được viết khá lâu trước đây và một số ý kiến có thể không còn chính xác. Và đây là ý kiến của cá nhân em, một thế hệ đi sau so với người viết, có cái nhìn gần hơn với người Việt trẻ:

-Thứ nhất, việc người viết cho rằng ông cha chúng ta đấu tranh với Pháp và Mỹ trước đây không phải vì sự sống còn là không đúng. Không phải chúng ta đấu tranh chỉ vì danh dự mà còn vì sống sót, vì chất lượng cuộc sống. Chúng ta chịu vô vàn áp bức, cuộc sống và tính mạng không hề được bảo đảm, chúng ta cần đấu tranh. Đã sống trên đời, ai cũng muốn hạnh phúc và tự do, làm chủ đất nước, vậy chúng ta chiến đấu vì tất cả những lẽ trên.

-Thứ hai , chúng ta không còn thường xuyên nghe thấy những lời bào chữa kiểu về việc nước ta quá nghèo nên có nhiều mặt yếu kém. Chúng ta không chấp nhận đứng một chỗ hay tỏ ra không có ý chí vươn lên . Tác giả bài viết đã đứng từ quá xa (cả về thời gian và khoảng cách) để nhìn vào thế hệ ngày nay, và lại chỉ nhìn vào mặt thiếu tích cực. Thế hệ chúng ta bây giờ, cả VN bây giờ đang nỗ lực mạnh mẽ để vươn lên và đạt được những bước tiến đáng kể, và chúng ta sẽ còn tiếp tục cố gắng hơn nữa để vươn xa hơn. Viết như người Việt kiều này có thể phủ nhận những cố gắng đó của chúng ta , và gây phản cảm. Đây không phải là việc có nhìn thẳng vào sự thật hay không , mà sự thật là chúng ta có khuyết điểm, nhưng chúng ta có cả thành tích.

- Thứ ba:

“In our traditional culture, being a poor teacher is the best position of all.” this is absolutely wrong.

Em không hiểu ai đã nói vậy, nhưng thật chẳng phổ biến chút nào Không phải ta đề cao việc trở thành nhà giáo nghèo. Ta chỉ đề cao những nhà giáo nghèo mà có nghị lực, trí tuệ và tấm lòng.Chứ ta vẫn mong được làm vua chúa, được có ruộng và có trâu hơn đấy chứ

- Thứ tư:

Look at how the best of the world, the Japanese, the British, the Australian work, learn form them with the determination to outdo them later on. (And they will love to hear you, the student, say this, because every good teacher would love to see the day the student can beat him)

Con hơn cha là nhà có phúc, hay trò hơn thầy nghĩa là thầy vui Nhưng, Anh, Nhật hay Úc không phải những người thầy cuả chúng ta. Quan hệ giữa các quốc gia là quan hệ bình đẳng, liên kết, nhưng cũng là quan hệ cạnh tranh. Các quốc gia đều không muốn nhìn thấy mình bị vượt mặt , và sẽ nỗ lực để giành lại vị trí. Vậy dù ta có vượt qua Mỹ một ngày, họ vẫn sẽ luôn nỗ lực để chiếm lại vị trí. Chúng ta không ngừng vươn lên, nhưng cũng không ngừng cạnh tranh. Đó mới là quy luật của thế giới. Dù có vượt trên Pháp, Anh hay Mỹ, chúng ta vẫn không được thỏa mãn, mà phải tiếp tục cố gắng.

—- Đây là bản gốc bằng tiếng Anh.

Dear CACC,

There is this thing that has been bothering me seriously for, well, probably 10 years or so. Now I’ve thought that probably I should share it with you all.

Very often, when we point out some weakness, some problem in our nation or our system, I would hear a response like “We do much better than many countries in Africa” or “There are many developing countries

doing worse than us” or “We are a poor country.”

That is what I call “The Loser’s Mentality.”

Imagine a teacher tells a student, “You can do better than this, try harder,” and the student responds, “Teacher, my family is poor, many poor students do worse than I do.”

Why compare ourselves with the losers? Why can’t we compare ourselves with the best and the brightest instead? Instead of comparing ourselves with other developing countries, other poor countries, why don’t we just say “We want to eventually beat the France and beat the American in technology and business”?

“Are you crazy? These are two of the most advanced countries in the world. You are so day dreaming and unrealistic.”

“Brother, if I remember correctly, we did beat these two countries on the military battlefield already. What’s the big deal about business and technology?”

Imagine that 70 years ago president Ho Chi Minh told the nation, “You guys, the France is one of the most advanced nations on us. We cannot compete with their guns and cannons. You will be crazy to think about fighting them, not mentioning defeating them.” Had he said that, where are we now?

Unfortunately, after we won the military battles, the succeeding generations act like wimps, no back bone, no will, no aspiration to win, no passion for excellence.

Several years ago, when I got out of the airport in Vietnam, several friends from Ministry of Foreign Affairs picked me up at the airport. I was upset at seeing the custom officers asking for Vietkieu’s money at the airport, so I told my friends: “You know, these guys in there just ask for people’s money blatantly.” One of my friends said: “Oh, you guys have a lot of money. You can give some to your poor brothers.”

I was very disappointed when I heard that, so I didn’t respond. That was the loser’s mentality, the mentality of accepting the third-grade quality and coming up with rationale to support such acceptance. This friend of mine later became ambassador to several countries, so he is not low in ranking. You can imagine how many people in our country have such loser’s mentality.

If so many of us have such a loser’s mentality, where will Vietnam go?

We, this generation, should be ashamed to our father’s generation. Our fathers did not say, “The France and the American are so powerful, we cannot beat them.” They had only one thing in mind —- win or die. That is the passion for excellence, the passion for winning, the passion for not accepting to be second (because second to them meant death).

If we want to win, we just have to think like a winner. And that is, “We want to beat the best. We want to be champion. And we will work our way, from here to championship.” Such winner’s mentality will automatically forces our mind into the state of not accepting mediocrity, not accepting low quality performance, not accepting any thing less than the best effort, the best trial, the hardest work, the hardest thinking.

Some may say, “But fighting for survival is different than competing to be rich. In our culture, richness is never a big thing. In our traditional culture, being a poor teacher is the best position of all.”

My response would be:

(1) When we fought against the French or the American, that was not fighting for survival. We still could live under the French and the American. It was just not a very honorable way of living. So we were fighting for honor, not survival.

(2) Today, fighting against poverty and for wealth is also fighting for honor, because people around the world always look down on citizens of poor nations (chi Tran Le Thuy raised this point once in this forum).

(3) Our traditional culture of glorifying poverty is just wrong. To use the communist terminology, it is opium. As an individual, probably wealth is a matter of personal taste and may not matter much to some of us. But as a nation, poverty is a sin, wealth is strength and independence. Had Vietnam been wealthy and powerful a thousand years ago, the Chinese, the French, the Mongolian, the Japanese, the American would not have had the guts to attack us. Then we hadn’t had to spend a thousand years fighting. As a nation, poverty means you are weak, you open yourself to attack by other guys, to be dominated and stepped upon by other nations, to be looked down upon by citizen of richer nations. Go around the world, and you will see this point clearer than the day light. (Or ask chi Tran Le Thuy who has seen enough).

Poverty is a disease of the nation. Poverty has to be erased. Regardless what our personal philosophy about wealth, for the nation, wealth is a major goal.

So we need to tell each other to be more demanding of ourselves and our fiends, our teachers, our government, our leaders. Look at how the best of the world, the Japanese, the British, the Australian work, learn form them with the determination to outdo them later on. (And they will love to hear you, the student, say this, because every good teacher would love to see the day the student can beat him). Stop thinking that “We are so poor, so this is good enough.” No, it won’t be enough until we can beat the best of the world.

Believe in ourselves. If we think we can do it, then we will do it.

Don’t settle for mediocrity. Don’t settle for second.

Settle for the best.

Demand the best of ourselves and our people.

And we have our history to back us up, that we can do what other peoples think impossible.

Have a great day!

Hoanh